به‌رهه‌م - نڤیسار

ده‌هـ پرسیار ده‌ربارێ زمان و شیوه‌زارێ کرمانجی
رۆمیۆسینی ، یانیس ریتسۆس
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ئه‌حمه‌دێ حوسه‌ینی ( هه‌لبه‌ستڤان )

 

رۆميۆسينى
يانيس ريتسۆس


وه‌رگه‌راندنا ئه‌حمه‌دێ حوسه‌ينى



١
ئه‌ڤ دار، نه‌ ژ بۆيى ئه‌زمانه‌كى كێمتر هاتنه‌ چێكرن،
ئه‌ڤ كه‌ڤر، نه‌ ژ بۆيى گاڤێن بيانيان هاتنه‌ ئافراندن،
ئه‌ڤ روو، ته‌نێ، ژ بۆيى هه‌تاڤێ هاتنه‌ دوروستكرن
ئه‌ڤ دل، ته‌نێ، ژ بۆيى دادپه‌روه‌ريێ هاتنه‌ ئافراندن
جهه‌كى ره‌ق مينا بێده‌نگيێ،
كه‌ڤرێن خوه‌ يێن شه‌واتكه‌ر همبێز دكه‌،
د رۆناهيێ ده‌ دارێن زه‌يتوونان و
وه‌رزێن سێويمايى همبێز دكه‌،
و درانێن خوه‌ د وان ده‌ دچكينه‌.
ئاڤ نينه‌- ته‌نێ رۆناهييه‌.
رێ د رۆناهيێ ده‌ تار و مار بوو.
و سيبه‌را ديوێر هه‌ر ژ هه‌سنه‌.
دار و رووبار و ده‌نگ د كلسا رۆژێ ده‌ دبوون مه‌رمه‌ر.
ره‌ه ب سه‌ر مه‌رمه‌رێ دكه‌ڤن.
و به‌خچه‌يێ نيسكان ب تۆزێ دنخومه‌.
قانترن و كه‌ڤرن، هه‌لكه‌هه‌لكێ دكن، ئاڤ نينه‌.
ژ چه‌ند سالان ڤه‌ هه‌مى تى نه‌.
هه‌مى پاريه‌ك ئه‌زمان دجوون دا قركتاليا خوه‌ گه‌م بكن.
ژ بێخه‌وى خوين د چاڤێن وان ده‌ ته‌ورييه‌
و مينا دارا كاژێ يا د ناڤبه‌را دو چيايان ده‌؛
د ده‌ما رۆاڤاهيێ ده‌.
خێزه‌كه‌ كوور د ناڤبه‌را ئه‌بروويێن وان ده‌ هاتيه‌ كۆلاندن

ده‌ستێن وان هشك ل سه‌ر تڤنگێن وانن
تڤنگێن وان ژى درێژاهيا ده‌ستێن وانن
ده‌ستێن وان ژى درێژيا گيانێن وانن
تووره‌بوون ل سه‌ر لێڤێن وان رادزه‌
و ئێش -د كووراهيا كووربوونا چاڤێن وان ده‌- مينا ستێركا د گۆلا خوێ ده‌يه‌.
وه‌ختا كۆ كولمێن خوه‌ دشدينن، هه‌تاڤ باوه‌ريێ ب جيهانێ تينه‌
وه‌ختا كۆ دبشرن، هه‌جهه‌جيكه‌كه‌ پچووك ژ رهێن وان ئێن هۆڤانه‌ دفره‌
وه‌ختا كۆ رادزن، دوازده‌ه ستێرك ژ بێريكێن وان ئێن ڤالا درژن
وه‌ختا كۆ تێن كوشتن، ژيان به‌ر ب ژۆر ڤه‌، ب داهۆل و ئالان، دچه‌،
چه‌ند سالنه‌ درێژ، هه‌مى برچى مابوون، هه‌مى تى مابوون، هه‌مى هاتن كوشتن، ب ده‌ريايێ و ب زه‌مينێ هاتن دۆرپێچ كرن.
گه‌رما شه‌واتكه‌ر باخێن وان زوها كر، شۆراهيێ خانيێن وان نخوماند،
باگه‌رێ ژى ده‌رگه‌هێن وان و چه‌ند داركۆكێن گولا قه‌ديفه‌يێ يێن ل مه‌يدانێ ژ قورم ڤه‌ راكرن.
مرن تێ، و د قولێن ساكۆيێن وان ره‌ دبوهوره‌
و زمانێ وان مينا به‌ژنا كاژێ تووژه‌،
سه‌گێن وان زه‌لوول و لاواز بوونه‌ و خوه‌ ب سيبه‌رێن خوه‌ نخوماندنه‌
و باران ژى ل هه‌ستيان دخينه‌.
د چه‌په‌رێن پاسڤانيێ ده‌ داچكيايى نه‌، جگاره‌يێن ژ رێخا چێله‌كان و ژ شه‌ڤێ، دكشينن.
و چاڤدێريا ده‌ريا به‌رفينى دكن،
ل ور ستوونا هه‌يڤا شكه‌ستى بن ئاڤ بووبوو
نه‌ نان مايه‌ و نه‌ ژى جبلخانه‌
ئانها تۆپێن خوه‌ ب دلێن خوه‌ دادگرن.
گه‌له‌ك سالان ب ده‌ريايێ و ب زه‌مينێ هاتنه‌ دۆرپێچ كرن
هه‌مى برچى مان، هه‌مى هاتن كوشتن، لێ ت كه‌س نه‌مر -
چاڤێن وان، د ده‌لكه‌يێن پاسڤانيێ ده‌، مينا ئاله‌كه‌ به‌رفره‌ه، گور دبن
شه‌واته‌كه‌ مه‌زن ب سۆربوونێ تێ دادان
د هه‌ر به‌ربانگه‌كێ ده‌ هه‌زار كه‌ڤۆك ژ ده‌ستێن وان به‌رب هه‌رچار ده‌رگه‌هێن ئاسۆيێ ڤه‌، دفرن.
٢
و هه‌ر جارا كۆ شه‌ڤ ب كونجيا شه‌وتى دادكه‌ڤه‌ سه‌ر سينگا كه‌ڤر
دلۆپه‌ك ئاڤ دنقوته‌، ژ سه‌دسالان ڤه‌ د گه‌وهه‌را بێده‌نگيێ ده‌ كۆلانێ دكه‌
و زه‌نگلێ كۆ ب دارا په‌لكێ يا كه‌ڤناره‌ ڤه‌ هه‌لاوستييه‌ ب سه‌ر سالان ده‌ دنه‌هورينه‌.
چوريسك د خوه‌ليا وێرانێ ده‌ رادزن
و بان ژى تێراماندنا پوورتا ره‌نگينى يا ل سه‌ر لێڤا ژۆرين ئا مه‌ها ته‌مووزێ دكن
پوورتا زه‌ر ئا وه‌ك موويێن گارسێ كۆ خه‌مگينيا رۆاڤاهيێ ئه‌و كشاندبوو.
بانۆيا كه‌چ؛ خوه‌دانا كراسێ فره‌ه و ب ترى نيشانكرى د ناڤ زلێ ده‌ هاتيه‌ ئاڤێتن.
ل سه‌ر رێ زارۆكه‌ك دگرى و ده‌شت ژى به‌رسڤا وێ ب ميها كۆ به‌رخێن خوه‌ وندا كريه‌، دده‌.
سيبه‌ره‌ك ل سه‌ر چاڤكانيێ، و ئاڤ ژى د ده‌نێ ده‌ صار و ژ به‌رفێيه‌.
كه‌چا نالبه‌ند ب لنگێن خواس و شلبوويى
نان و زه‌يتوون ل سه‌ر مه‌رسه‌فێ نه‌،
و مناره‌يا ئێڤارێ د ئه‌رزێلا وه‌رزان ده‌ گور دبه‌.
و ل ور، ل جهێ بلند، كاكێش- د چه‌رخا خوه‌ ده‌ دگه‌ره‌- بينا روون و سير و ئيسۆتا تووژ ده‌ردخينه‌.
ئاخ، ئه‌م دێ هه‌وجه‌دارى چه‌ندين هه‌ڤرێشما د چه‌شنێ چورسينا ستێركان ده‌ ببن،
دا كۆ ئه‌م ب ده‌رزيێن كاژێ (ئه‌ڤ، ژى، دێ ده‌رباس ببه‌) ل سه‌ر ديوارێ هاڤينا شه‌وتى بنه‌قشينن.
ئه‌و دايكا كۆ دلێ خوه‌ ب سه‌ر كوشتارا هه‌ر هه‌فت لاوێن خوه‌ يێن قه‌هره‌مان ده‌ دگوڤێشه‌، دێ چه‌ندين درێژ بكه‌،
به‌ريا كۆ رۆناهى ژ خوه‌ ره‌ رێچه‌كێ د رێچا گيانێ وێ يێ بلند ده‌ ببينه‌.
ئه‌و گرانبوهاييا كۆ ژ زه‌مينێ هلتێ،
گاڤ ب گاڤ زه‌مينێ و تێلێن ئوودێ دپيڤه‌
و ئوود و كه‌مان ژ ئێڤارێ هه‌تانى ده‌ستێ سبێ، خه‌مگينيا خوه‌ ژ پوونگێ و ژ دارێن مه‌رخێ ره‌ دبێژن
وه‌ريس ژى، ل سه‌ر گه‌ميان مينا تێلان دله‌رزن
و كه‌شتيڤانى ژى ژ پيالا ئۆديسيۆسى ده‌ريا قركتال ڤه‌دخوه‌.
ئاخ، نه‌خوه‌، كى دێ ده‌رگه‌هى ئاسێ بكه‌، دێ كيژان شوور مێرانيێ ببره‌
دێ كيژان كليت دل بگره‌،
و په‌نجه‌ره‌يێن وى وسا ب سه‌ر به‌رفره‌هيا خوه‌ ده‌ ڤه‌كرينه‌،
مينا كۆ گولستانێن خوه‌دێ يێن ب ستێركان تۆڤكرى، دبينن؟.
ئه‌ڤ ده‌مژمێر مينا شه‌ڤێن شه‌ميێ يێن مه‌ها گولانێ يێن ل مه‌يخانه‌يا كه‌شتيڤانان، چه‌له‌نگه‌،
ئه‌ڤ شه‌ڤ وه‌ك لاليا ل سه‌ر ديوارێ هه‌سنكه‌رى، چه‌له‌نگه‌
ئه‌ڤ ستران مينا نانێ ئێڤاريا نيچيرڤانێ يسفنجێ، چه‌له‌نگه‌.
و ل ور، هه‌يڤا كريتى ل سه‌ر زخوران د ناڤبه‌را گركۆكان ده‌ دهه‌ركه‌
زنگين ب زنگين، ب بيست رێزێن ژ پارچه‌يێن هه‌سنێ نالا پێلاڤان،
و ل ور، ئه‌و كه‌سێن ل سه‌ر نێرده‌وانێن ناڤپليۆنى هلدكشن و دادكه‌ڤن، ئاماده‌ نه‌.
قه‌لوونێن خوه‌ ب په‌لێن تارستانا قالند و زڤر دادگرن،
سمبێلێن وان كونجيا ب ستێركان چاندى يا ژ رۆميلييه‌
درانێن وان مينا ره‌هێن مه‌رخێ د ته‌حتان و د خوێيا ده‌ريا ئيجايێ ده‌ نه‌.
د زه‌نجيران ده‌ چوون و د ئێگر ده‌ ب كه‌ڤران ره‌ په‌يڤين
و د قافێ باپيران ده‌ پيالا مه‌يێ پێشكێشى مرنێ كرن.
و ل ناڤ بێنده‌رێن مه‌رمه‌رێ پێرگى ديجينيس هاتن
مه‌رسه‌فا پاشيڤێ راخستن
بێهێڤيبوونا خوه‌ ل سه‌ر چۆكێن خوه‌ وه‌ك نانه‌كه‌ جه‌هى دوبه‌ش كرن
وه‌ره‌، ئه‌ى خانما ئه‌بروويێن خوێيانه‌ و ده‌ستێن كۆ ژ به‌ر په‌روه‌رده‌كرنا هه‌ژاران و سالێن درێژ ب دوومانێ قرێژبوويى
- وه‌ره‌، ئه‌ڤين د ناڤ دارێن بيێ ده‌ به‌نده‌واريا ته‌ دكه‌.
و ته‌يرێ ماسيان، د شكه‌فتا خوه‌ ده‌، به‌رزوورى ئيكۆنا ته‌ يا تارى دبه‌،
و شووژيێ ده‌ريا تال نه‌ينووكێن لنگێن ته‌ درامووسه‌،
د ناڤ وه‌رزێن ره‌ش ده‌ خوه‌شاڤا سۆر و ئه‌رخه‌وانى دفووره‌
توو ژى دفوورن، د گيهايێ ستريێن شه‌وتى ده‌، دفوورن.
د خاكێ ده‌، ره‌ها دارا مرى ئاڤێ دخوازه‌ دا كۆ داره‌كه‌ كاژێ بته‌قه‌.
و دايكا كۆ د بن قه‌رميچه‌كێن خوه‌ ده‌ ل جهه‌كى كوور كێره‌كێ هلتينه‌.
وه‌ره‌، ئه‌ى خانما كۆ ل سه‌ر هێكێن زێرينى يێن تاڤ و برووسكان روودنه‌،
د رۆژه‌كه‌ شين ده‌ كۆ د چه‌شنێ شينێ ده‌ريايێ ده‌يه‌ تو يێ سه‌رچاڤكا خوه‌ بدى ئالى و ژ نوو ڤه‌ ئاشيتيێ بلند بكى
دا كۆ سه‌قه‌ما گولانێ ل ئه‌نيا ته‌ كه‌ڤه‌،
دا كۆ رۆ وه‌ك هناره‌كێ د كراسێ ته‌ يى په‌مبۆيى ده‌ هلێ
دا كۆ تو لب ب لب وێ ل هه‌ر دوازده‌ه سێويێن خوه‌ به‌لاڤ بكى
دا كۆ ل هه‌ر ده‌ڤه‌رێ ده‌ريا وه‌ك سه‌رێ شوور و وه‌ك به‌رفا نيسانێ بچورسه‌،
دا كۆ كه‌ڤژال خوه‌ ل سه‌ر زخوران بده‌ به‌ر تاڤێ و لاپووشكێن خوه‌ ب سه‌ر هه‌ڤ ده‌ بگوڤێشه‌.
٣
ل ڤر، ل ڤى وه‌لاتى
ژ بۆ كێليكه‌كێ به‌ ژى دێ رۆژ خه‌تيره‌يا چاڤێن مه‌ ڤه‌نه‌مرينه‌،
ل ڤر
دێ رۆژ نيڤێ گرانيا هيمێ كۆ مه‌ هه‌رگاڤ ل سه‌ر پشتا خوه‌ هلدگرت، ژ دێڤلا مه‌، به‌رب ژۆر ڤه‌ هلگره‌.
قه‌رميتكێن بێن، بێ هه‌ناس، ل ژێر كابۆكا هه‌يڤێ دشكن
و خه‌لك، وه‌ك ده‌لفينێن كۆ د به‌ر قه‌يكا سكياسۆس ره‌ دبوهورين، د به‌ر سيبه‌رێن خوه‌ ره‌ دبوهورن
و پشتره‌، سيبه‌رێن وان دبن بازێ كۆ باسكێن خوه‌ ب رۆاڤاهيێ دگه‌ڤزينه‌ و ل سه‌ر لنگێن خوه‌ روودنه‌ و تێراماندنا ستێركان دكه‌
وه‌ختا كۆ ئه‌م ل ئۆده‌يا هه‌تاڤێ يا ب مه‌ويژێن ره‌ش راخستى خوه‌ درێژ دكن.
ل ڤر، هه‌ر ده‌رگه‌هه‌ك ناڤه‌ك ل سه‌ر كۆلايييه‌
ناڤه‌ك كۆ ته‌مه‌نێ وى نێزى سێ هه‌زار ساله‌
ل سه‌ر هه‌ر كه‌ڤره‌كى پيرۆزمرۆڤه‌ك ب دو چاڤێن هۆڤانه‌ و ب پۆره‌كى د چه‌شنێ وه‌ريسان ده‌، نه‌قشانديه‌
هه‌ر زلامه‌ك فريشته‌يه‌ك ل سه‌ر ده‌ستێ وى يێ چه‌پێ، ده‌ق ب ده‌ق، ده‌قانديه‌
هه‌ر كه‌چه‌ك مسته‌ك ژ رۆناهيا شۆر د بن كراسێ وێ ده‌يه‌
و پێنج شه‌ش خاچێن پچووك و ئێشدار ل سه‌ر دلێن زارۆكانن
وه‌ك شۆپا ته‌يرێ ماسيان ئا ل سه‌ر قووما رۆاڤاهيێ.
پێوست ناكه‌ هوون بينن بيرا خوه‌، ئه‌م دزانن
ئه‌م دزانن كۆ هه‌مى رێ به‌رب بێنده‌رێن چنينێ ڤه‌ دچن
و باگه‌ر- ب بلنداهى -ل ور، دژواره‌.
ل دووراهيێ، وه‌ختا كۆ نيگارا رۆاڤاهيێ يا ژ جه‌بسينا به‌نده‌رگه‌هێ شل ببه‌
و وه‌ختا كۆ ئاگر، ل سه‌ر په‌راڤێ، د كادينێن كايێ ده‌ لاواز ببه‌
دێ پيره‌ژن ل سه‌ر پله‌يێن كۆ د ته‌حتێ ده‌ هاتنه‌ كۆلاندن هلپه‌ركن ڤێ دووراهيێ
ل سه‌ر هيمێ گرانبوها روودنن و وه‌ك تايه‌كى، ده‌ريايێ، ب چاڤێن خوه‌ درێسن
روودنن و ستێركان مينا كۆ ميراتگريێن خوه‌ يێن ژ زيڤ بهه‌ژمێرن، دهه‌ژمێرن
و د داويا رۆژێ ده‌ دادكه‌ڤن دا كۆ باروودا ميسلۆنگى وه‌ك خوارنێ، بدن نه‌ڤيێن خوه‌.
ئه‌رێ، ب راستى ژى، د زه‌نجيران ده‌ يێ گرێدايى خوه‌دانێ ڤان ده‌ستێن خه‌مگينه‌
لێ ئه‌بروويێن وى وه‌ك هيمێ كۆ هه‌رگاڤ بخوازه‌ رزگار ببه‌ ل سه‌ر چاڤێن وى يێن شكه‌ستى دله‌رزن.
پێل ژ كووراهيان بلند دبه‌ گوه ناده‌ به‌رزوورى و لاڤلاڤان
و ژ بلنداهيان با رادبه‌
د دامارێن بێ ده‌ گه‌زۆ
سه‌رنشيڤ دبه‌ و د پشكان ده‌ دو مه‌رسه‌ف.
ئاخ، دێ جاره‌كێ با رابه‌ دا كۆ دارێن پرتقالان ئێن د هش ده‌ ل به‌ر خوه‌ ببه‌
ئاخ، دێ دو جاران رابه‌ دا كۆ هيمێ هه‌سن چوريسكه‌كێ د چه‌شنێ پشكۆكا ته‌قينێ ده‌ به‌رده‌
ئاخ، دێ سێ جاران با رابه‌ دا كۆ دارستانێن لياكۆرايێ چيايێ بارناس به‌رب دينبوونێ ڤه‌ ده‌هف بده‌
و ب كولمه‌كێ ژ مستا خوه‌ زۆرداريێ باڤێژه‌ بلنداهيا ئه‌زمێن
و زه‌نجيرا كادزێ ژ خه‌له‌كا پۆزێ وێ راكشينه‌ دا كۆ ل سه‌ر چه‌په‌ران تسامينكۆ بره‌قسه‌
و هه‌يڤ ژى ژ مه‌ ره‌ ل داهۆلێ خينه‌ هه‌تانى كۆ دۆراڤ مشت زارۆكێن خلماشبوويى و دايكێن سۆليۆت ببن.
هه‌ر سبه‌ه پێخمبه‌ره‌ك ژ رووبارێ پايه‌بلند تێ،
ل سه‌ر روويێ وى هه‌تاڤا خوه‌شك دچورسه‌
د بن چه‌كێن خوه‌ ده‌- ب ڤيان و ب خوه‌باوه‌رى- به‌رب رۆميۆسينى ڤه‌ تێ
وه‌ك كۆ چاوان كاركه‌ره‌ك ل كليسه‌يێ به‌رب بلنداهيا خوه‌ ڤه‌ تێ
“وه‌خت هاتيه‌“ -دبێژه‌- خوه‌ ئاماده‌ بكن
ژ ئانها و پێ ڤه‌ هه‌ر كاتژمێر ئا مه‌يه‌.
٤
ب پايه‌داريا برچيان ب پێش ده‌ به‌رب به‌ربانگێ ڤه‌ چوون
د چاڤێن وان يێن هێمن ده‌ ستێركه‌ك بێده‌نگ و تير دبوو
ل سه‌ر ملێن خوه‌ هاڤينا بريندار هلگرتبوون.
له‌شكه‌ر د ڤێده‌رێ ره‌ بهورين، ئال ب لاشان ڤه‌ راپێچايى بوو
و سه‌رهشكى مينا هرميه‌كه‌ به‌ژى يا خاڤ د درانێن وان ده‌ داچكيايى بوو
پێلاڤێن وان ئێن له‌شكه‌رى ب قووما هه‌يڤێ مشت بووبوون
و تۆزا كۆمرا شه‌ڤێ خوه‌ ل پۆز و گوهێن وان گرتبوو.
دار ب دار، هيم ب هيم، د ناڤ جيهانێ ره‌ ده‌رباس بوون،
ده‌رباسبوون- سترى مينا بالگه‌هان هلگرتبوون- د خه‌وێ ده‌
و ژ ناڤ ده‌ستێن خوه‌ يێن تى وه‌ك چه‌مه‌كى ژيان ب خوه‌ ره‌ ئانين.
ب هه‌ر گاڤه‌كێ ره‌ راده‌ك ژ ئه‌زمێن قه‌زه‌نج دكرن -دا كۆ ژ ده‌ست خوه‌ به‌ردن.
د ده‌لكه‌يێن پاسڤانيێ ده‌، وه‌ك دارنه‌ شه‌وتى، دبوون ژ بێده‌نگيا كه‌ڤر
و ده‌ما كۆ ل مه‌يدانێ گۆڤه‌ند گه‌راندن
بانێن خانيان هه‌ژيان و ل سه‌ر ره‌فكان بوو چنگه‌چنكا پيال و لاليێن فه‌رفوورى
ئاخ، كيژان سترانێ گوپيتكا چيان هه‌ژانديه‌
لاليا هه‌يڤێ ل سه‌ر كابۆكێن خوه‌ دانين و خوارن
و د كووراهيا دلێن خوه‌ ده‌ ئاخينه‌ك په‌لچقاندن
مينا كۆ كێچه‌كێ د ناڤ نه‌ينووكێن خوه‌ يێن قالند ده‌ بپه‌لچقينن..
ئانها دێ كى د شه‌ڤێ ده‌ نانێ گه‌رم ژ وه‌ ره‌ بينه‌
دا كۆ هوون برچيبوونا خه‌ونێن خوه‌ تێر بكن؟
كى دێ -ل بن سيا دارا زه‌يتوونێ -پاسڤانيا سيسركێ چنينێ بكه‌، دا كۆ به‌رب بێده‌نگيێ ڤه‌ نه‌كه‌ڤه‌،
وه‌ختا كۆ كلسا نيڤه‌رۆژێ ديوارێ ئاسۆيێ بۆياخ بكه‌ و
ناڤێن وان ئێن خوه‌شمێرانه‌ و گرانبوها بنوخومينه‌؟.
ئه‌ڤ زه‌مينا كۆ د به‌ربانگێ ده‌ بينا گولان دفووراند.
ئه‌ڤ زه‌مينا كۆ يا مه‌ و يا وان بوو
ئه‌ڤ زه‌مينا كۆ خوينا وانه‌
ئه‌ى هاوار چه‌قاسى بينا ڤێ زه‌مينێ خوه‌شه‌!
چاوان ئانها بێيى مه‌ ده‌رگه‌هێن وه‌رزێن مه‌ هاتنه‌ گرتن
چاوان رۆناهى ل سه‌ر بانان و داران هاتيه‌ ڤه‌مراندن؟
كى دكاره‌ ببێژه‌ كۆ -ئانها- نيڤێ وان د بن ئاخێ ده‌ نه‌،
و نيڤێ مايى ب مه‌ربه‌ندان گرێدايى نه‌؟
ب هه‌مى په‌لان؛ هه‌تاڤ ژ وه‌ ره‌ دبێژه‌ به‌يانى باش
ب هه‌مى ئالان، ئه‌زمان رۆنى دبه‌،
لێبه‌لێ هێژى هن ژ مێرخاسان د مه‌ربه‌ندان ده‌ دمينن،
و هن ژى هێ د بن ئاخێ ده‌ نه‌.
گوهبدن!- د كيژان كێليكێ ده‌ به‌ زه‌نگل دكارن لێبدن.
ئه‌ڤ زه‌مين ئا وان و يا مه‌يه‌
و د بن ئاخێ ده‌ ب ده‌ستێن خوه‌ يێن گرێدايى وه‌ريسێ زه‌نگل دگرن، به‌نده‌واريا قيامه‌تێ دكن.
رانازێن، ژ بۆ به‌نده‌واريا زه‌نگلێ قيامه‌تێ، تجارى نامرن
ئه‌ڤ زه‌مين ئا كۆ يا مه‌يه‌
ئه‌ڤ زه‌مين ئا كۆ يا وانه‌
تكه‌س نكاره‌ ژ مه‌ بستينه‌.
٥
د به‌رێڤارا ته‌نگ ده‌ ل بن دارێن زه‌يتوونان روونشتن
رۆناهيا خوه‌ليره‌نگ ب تليێن خوه‌ يێن هشك و ره‌ق بێژنگ دكرن
ره‌ختێن خوه‌ ڤه‌كرن
و ده‌ست ب پيڤانا كۆ دێ ته‌نگه‌رێيێن شه‌ڤێ تێرا چه‌ندين وه‌ستان و ره‌نجكێشانێ بكن، كرن
چه‌ندين قركتالى د گرێكێن تۆلكا به‌ژى ده‌يه‌
چقاس مێرخاسى د چاڤێن لاوكێ پێخواس ئێ كۆ ئال به‌رب ژۆر ڤه‌ بلند دكر ده‌يه‌.
ل ده‌شتێ، هه‌جهه‌جيكا داوين به‌نده‌واريه‌كه‌ درێژ كر
وه‌ك به‌نه‌كه‌ ره‌ش ل سه‌ر زه‌ندكا پاييزێ ل به‌ر بێ ل با دبوو.
تشته‌كى ديتر نه‌مايه‌- ته‌نێ- خانيێن وێرانكرى دشه‌وتن.
و ئه‌و كه‌سێن كۆ د بن كه‌ڤران ده‌ رازايى نه‌ ژ مێژ ڤه‌ ژ نك مه‌ چوونه‌،
گومله‌كێن وان چريايى نه‌ و سووندا وان ل سه‌ر ده‌رگه‌هێ هه‌رفى نڤيسانديه‌.
تكه‌س نه‌گريا. وه‌ختا مه‌ تنه‌بوو،
لێ بێده‌نگى پر ب له‌ز به‌رفره‌ه بوو
و رۆناهيا كۆ ب سه‌ر په‌راڤێ ده‌ دكه‌ت، نه‌رم و لهه‌ڤهاتى بوو
وه‌ك كارووبارێن مالێ يێن ژنا كوشتي.
ئانها، وه‌ختا كۆ باران دگه‌ل په‌لێن گه‌نى يێن
دارا په‌لكێ خوه‌ به‌رده‌ زه‌مينێ
دێ چ ب سه‌رێ وان بێ؟
وه‌ختا كۆ هه‌تاڤ ل سه‌ر جلان ئه‌وره‌كى مه‌زن زوها ببه‌
وه‌ك به‌قه‌كه‌ په‌لچقى ل سه‌ر لڤينا جۆتكاره‌كى
دێ چ ب سه‌رێ وان بێ؟
وه‌ختا كۆ ئێڤارێ، له‌گله‌گێ به‌رفێ، هشكبوويى، ل سه‌ر
لووله‌يا سۆپێ رادوه‌سته‌؟
دايكێن پيره‌ژن خوێ ب سه‌ر ئێگر ده‌ و خوه‌ليێ
ب سه‌ر سه‌رێ خوه‌ دادكن
وه‌رزێن مۆنيمفاسيايێ هلدكن دا كۆ لبه‌ك
ترى ده‌ڤێ دژمن سه‌رخوه‌ش نه‌كه‌
هه‌ستيێن باپيرێن خوه‌ دگه‌ل چه‌ته‌ل و كێرێن زيڤينى
دخن تووره‌كى ده‌
و ل ده‌رڤه‌يى ديوارێن وه‌لاتێ خوه‌ ب چۆلێ دكه‌ڤن
ل جهه‌كى دگه‌رن دا كۆ د شه‌ڤێ ده‌ تۆڤێن خوه‌ تێ ده‌
بچينن.
ئانها، پر چه‌تنه‌، كۆ ئه‌م بكاربن په‌يڤنه‌
هێز- كێمتر و نه‌رمتر ژ په‌يڤێن دارا قه‌ره‌سيێ،
په‌يدا بكن

ده‌ستێن كۆ ل به‌خچان و ل سه‌ر چيان و ل بنێ ده‌ريايێ
مانه‌، نايێن ژ بير كرن
ئه‌م دێ چاوان بكاربن ده‌ستێن وان ژ بير بكن؟
ده‌ستێن كۆ ل سه‌ر قۆنداخا تڤنگێ قه‌رمين و هشكبوون
دێ چاوان ئانها بكاربن ل كوليلكان بگه‌رن،
دێ چاوان بكاربن سپاسيێن خوه‌ ل سه‌ر كابۆكان،
ل سه‌ر پرتووكێكێ،
ل سه‌ر سينگا ستێركه‌كێ، پێشكێش بكن.
دێ وه‌خته‌كى درێژ بكشينه‌، و گه‌ره‌ك ئه‌م ده‌نگێ خوه‌ بلند بكن.
هه‌تانى كۆ نانێ خوه‌ و دادپه‌روه‌ريا خوه‌ ببينن.
د به‌ربانگێ ده‌، پشتى باهۆزێ، دو ده‌پێن كه‌له‌كێ د قوومێ ده‌ داچكيان،
كانى كه‌له‌ك؟
هاله‌ته‌كه‌ جۆت د زه‌مينێ ده‌ داچكيايه‌، باگه‌ره‌، زه‌مين شه‌وتى،
كانى جۆتكار؟
خوه‌ليا دارا زه‌يتوونێ، خوه‌ليا وه‌رزان، خوه‌ليا خێني.
شه‌ڤه‌كه‌ سه‌قه‌مدار دگه‌ل ستێركێن خوه‌ د پێلاڤا جۆتكارى ده‌ نه‌.
به‌لگه‌يێن كندرا زوها د كولينێ ده‌ نه‌- ئاگر نه‌هنگڤيه‌ وان.
چايدانێ چايێ ره‌شبوويى ل سه‌ر ئێگره‌- د خانيێ گرتى ده‌ ئاڤ ب ته‌نا سه‌رێ خوه‌ دكه‌له‌.
وه‌ختا وان تنه‌بوو كۆ خوارنێ بخوون.
ل سه‌ر ده‌ستكێن ده‌رگه‌هێن شه‌وتى
ره‌هێن دارستانێ دخويان- خوين د ره‌هان ده‌ دهه‌ركه‌.
و پێژنا گاڤه‌كه‌ ناسكرى تێ. ما گه‌لۆ كييه‌؟
گاڤا ناسكرى ب ميخێن پێلاڤا خوه‌، هلدكشه‌.
خشه‌خشا ره‌هان د كێڤر ده‌، مرۆڤه‌ك تێ.
په‌يڤا نه‌هيني. مۆهرا باوه‌ريێ. براده‌ره‌. ئێڤار باش.
ب ڤى ئاوايى- نه‌خوه‌ -دێ رۆناهى دارێن خوه‌ ببينه‌
و دار ژى دێ- رۆژه‌كێ ژ رۆژان- مێوه‌يا خوه‌ ببينه‌.
جه‌ودكێ زلامێ مرى هێ ژى مشت ئاڤ و رۆناهييه‌.
ئێڤار باش. ئه‌ى برايێ من. تو ڤێ يه‌كێ باش دزاني. ئێڤار باش.
د كۆزكا خوه‌ يا ته‌ختينى ده‌، خانما پيره‌ژن رۆاڤاهيێ تا و ده‌رمانێن خوارنێ دفرۆشه‌.
تكه‌س ناكره‌، بكر نينن.
هه‌مى به‌رب زه‌مينا بلند ڤه‌؛ هلپه‌ركينه‌ سه‌رێ چيێ،
و ئانها، داكه‌تنا وان پر چه‌تنه‌،
و پر چه‌تنه‌ ژى كۆ بلنداهيا خوه‌ ژ كه‌سى ره‌ ببێژن،
و ل ناڤ بێنده‌ران وه‌ختا كۆ گێنجێن مێرخاس، شه‌ڤه‌كێ، پاشيڤ دخوارن
ناڤكێن زه‌يتوونان و خوينا زوها يا هه‌يڤێ ل شوونا وان مان،
دگه‌ل پيڤانا گه‌لێرى يا تڤنگان
و رۆژا ديتر، چووكان، ژبه‌رمايێن نانێ وان خوارن،
و زارۆكان ژى، ژ داركێن شخاتێ يێن كۆ جگاره‌يێن وان ڤێدخستن
و ژ دارێن به‌لالووكا هه‌يڤێ، ليسك ژ خوه‌ ره‌ چێدكرن.
و كه‌ڤرێ، كۆ ل بن دارا زه‌يتوونێ، د نيڤه‌رۆژێ ده‌، ل به‌رامبه‌رى ده‌ريايێ، ل سه‌ر روونشتبوون،
سبه‌هێ دێ ئه‌و كه‌ڤر د ته‌نوورێ ده‌ ببه‌ كلس.
و سب نا دسب ئه‌م دێ مالێن خوه‌ و ئاسيتانكا سانت ساڤيۆرێ ب وێ كلسێ سپى بكن،
و د رۆژا سيه‌مين ده‌، ل جهێ كۆ سه‌رێن خوه‌ دانينه‌، ئه‌م دێ تۆڤان بچينن،
و كوليلكێن هنارێ، مينا كه‌نێ پێشين ئێ زارۆكه‌كى يێ ل سه‌ر سينگا رۆهلاتێ، دێ
ببشكڤن.
و پشتره‌ ئه‌م دێ ل سه‌ر كێڤر روونن دا كۆ ئه‌م دلێن وان بخوينن.
مينا كۆ -جارا پێشينه‌- ئه‌م ديرۆكا مرۆڤاتيێ دخوينن.
٦
وسا، ب هه‌تاڤێ ره‌ د سينگا ده‌ريايايا كۆ سپيبوون ب سه‌ر كراسێ ل هه‌مبه‌رى
رۆژێ دادكر،
برووسك و ئێشا تيبوونێ دوقات و سێقات هاتنه‌ هه‌ژمارتن،
و خوينا برينا كه‌ڤناره‌ ژ ده‌ستپێكێ ڤه‌ هاته‌ هه‌ژمارتن
و دل، ل پێشبه‌رى خانيان، وه‌ك پيڤازا ئارجيڤێ
د قچينا گه‌رمێ ده‌، شه‌وتي.
ده‌ستێن وان بێتر و بێتر ره‌نگێ زه‌مينێ وه‌دگرتن.
چاڤێن وان بێتر و بێتر دگه‌ل ئه‌زمێن دگونجيان.
ده‌نێن زه‌يتێ يێن ژ هه‌ريێ ڤالا مانه‌.
پچه‌ك گرانى و مشكا مرى ل بنى نه‌.
مێرخاسيا دايكێ دگه‌ل ده‌نێ ژ هه‌رى و ئاڤگيرێ، زوها بوو.
و به‌نيشتێ وێرانێ وه‌ك باروودێ تووژه‌.
ئه‌م دێ ئانها زه‌يتێ ژ بۆيى چرا سانتا باربارا ژ كووده‌رێ په‌يدا بكن
و ئه‌م دێ پوونگێ ژ بۆيى دوومانچێكرنا بخوورێ بۆ ئيكۆنا زێرينى ئا ئێڤارێ ژ كووده‌رێ په‌يدا بكن.
و پاريه‌كه‌ نانى بۆ شه‌ڤا پارسه‌ك دا كۆ
ل سه‌ر كه‌مانێ سترانا ستێركێ ژ مه‌ ره‌ بسترێ؟
د همبێزا گركۆكێن دۆراڤێ ده‌، هرمى و هوولى و خۆخ بوونه‌ شه‌ڤپه‌ست و سيبه‌ر.
زه‌مين ژى ب گوله‌يێن تۆپان و ب گۆرستانان هاتيه‌ جۆتكرن.
جيگه‌ه و سه‌نگه‌رێن سه‌ره‌كى يێن وێرانبوويى ب ئه‌زمێن ڤه‌ پينه‌ بوونه‌،
هه‌رگيز ئۆده‌يه‌ك بۆ مريننه‌ ديتر نينه‌.
ئۆده‌يه‌ك بۆ شينيان نينه‌ دا كۆ راوه‌ستن و گوليێن خوه‌ بهوونن.
و خانيێن شه‌وتى، ب كۆرتالێن چاڤێن خوه‌ يێن ڤالابوويى،
ده‌ريا مه‌رمه‌رى ژ دوور ڤه‌ دبينن.
و گوله‌ د ديواران ده‌ داچكيايى نه‌؛
وه‌ك كێران د كێله‌كا پيرۆزپه‌يايێ
كۆ ب دارا كاژێ ڤه‌، ل رادا رۆژێ، هاتيه‌ گرێدان،
و مرى ل سه‌ر پشتێن خوه‌، خوه‌ ددن به‌ر تينا هه‌تاڤێ.
و وه‌ختا كۆ ئێڤار تێ، له‌شكه‌ر، ل سه‌ر ته‌حتێن ره‌ش، ل سه‌ر
زك، وان دخژقينن،
ب پۆزێن خوه‌ ل ده‌رڤه‌يى مرنێ ل بێ دگه‌رن،
دگه‌رن- پاريه‌كه‌ چه‌رم دجوون- ل پێلاڤا هه‌يڤێ دگه‌رن،
كولمێن خوه‌ ل بن گوهێ ته‌حتان دخينن دا كۆ
دلۆپه‌ك ئاڤ ده‌ربچه‌،
لێ -ل ئاليێ دن- ديوار ڤالايه‌،
ژ نوو ڤه‌ ده‌نگێ گوله‌يا تۆپێ يا كۆ به‌رێ خوه‌ دده‌ ده‌ريايێ، دبهيزن،
و ژ نوو ڤه‌ ل به‌ر ده‌رگه‌ه ناله‌نالا برينداران دبهيزن.
تو ب كوو ده‌ دچى؟
برايێ ته‌ گازى ته‌ دكه‌.
شه‌ڤ -ل هه‌ر ده‌رێ- ژ سيبه‌رێن كه‌شتينه‌ بيانى هاتيه‌ ئاڤاكرن.
هه‌مى رێ ب ديوارێن هه‌رفى هاتنه‌ برين.
ته‌نێ رێچا كۆ به‌رب زناران ڤه‌ هلدكشه‌، ڤه‌كريه‌.
نفران ب سه‌ر قه‌يكان ده‌ دبارينن و ده‌ڤ ل زمانێن خوه‌ دكن
دا كۆ ئێشا كۆ هێ نه‌بوويه‌ هه‌ستى، هه‌ست بكن.
ل پاش چه‌په‌ران، ل به‌رامبه‌رى سه‌رله‌شكه‌رێن سه‌رژێكرنێ، رادوه‌ستن و پاسڤانيا كه‌له‌هێ دكن
د بن جلان ده‌، لاشێن وان شلدبن،
لۆ، برا جان، ما تو نه‌وه‌ستيايى؟.
گوله‌يێ د دلێ ته‌ ده‌ بشكۆژگرت،
پێنج گولێن قه‌ديفه‌يى د بن چه‌نگێ ته‌حتا زوها ده‌، شين تێن،
بينخوه‌شيا نازه‌نين كه‌سه‌ر ب كه‌سه‌ر، هه‌ناس ب هه‌ناس، سه‌رپێهاتيا ئه‌فسانه‌وى دبێژه‌
- ما نايێ بيرا ته‌؟
پێڤه‌دان ب پێڤه‌دان، برين، چيرۆكا ژيانێ ژ ته‌ ره‌ دبێژه‌،
و كوليلكا بهارێ يا كۆ د قرێژا نه‌ينووكا مه‌زن ئا لنگێ ته‌ ده‌ هاتيه‌ بشكڤين
ل سه‌ر سپه‌هيبوونا جيهانێ ژ ته‌ ره‌ دپه‌يڤه‌.
تو خوه‌ ب ده‌سته‌كى دگرى، ده‌ستێ ته‌يه‌، ب خوێيا ده‌ريايێ هێوى بوويه‌.
و ده‌ريا ژى ده‌ريايا ته‌يه‌.
وه‌ختا كۆ تو موويه‌كى ژ سه‌رێ بێده‌نگيێ هلدكى
ماستێ دارا هه‌ژيرێ قركتاليێ دبارينه‌.
تو ل كووده‌رێ بى ئه‌زمان ته‌ دبينه‌.
و ستێركا ئێڤارێ، گيانێ ته‌ وه‌ك جگاره‌يه‌كێ د ناڤ تليێن خوه‌ ده‌ دپێچه‌
وسا ل سه‌ر پشتا خوه‌ درێژكرى تو دكارى گيانێ خوه‌ بكێشى،
و ده‌ستێ خوه‌ يێ چه‌پێ ب شه‌ڤا زه‌لال و مشت ستێرك، شلبكى،
و ده‌ما تو ده‌ستێ خوه‌ يێ راستێ ل تڤنگا خوه‌، ده‌ستگرتيا خوه‌، بالينى،
بين بيرا خوه‌ كۆ ت جارى ئه‌زمان تو ژ بير نه‌كريي.
له‌ورا تو نامه‌يا وێ يا كه‌ڤناره‌ ژ بێريكا خوه‌ ده‌ردخينى
و تو -د وه‌ختا كۆ تو هه‌يڤێ ب تليێن خوه‌ يێن شه‌وتى ڤه‌دكى -
ل سه‌ر مێرانى و سه‌ربلنداهيێ دخويني.
تو يێ هلپه‌ركى -پشتره‌- رێ و تو يێ هلكشى جيگه‌هێ چاڤدێريا دۆراڤا خوه‌،
تو يێ تڤنگا خوه‌ ب ستێركان داگرى،
تو يێ گوله‌يه‌كێ به‌رب ژۆر ده‌، ب سه‌ر ديوار و ئاسێگه‌ه و كه‌له‌هان ده‌، به‌ردى ب سه‌ر چيايێن
كۆ مينا له‌شكه‌رنه‌ بريندار خوه‌ چه‌ماندنه‌ دا كۆ
تو شه‌ڤپه‌ستان بترسينى و وان به‌رب سيبه‌رێ ده‌ ده‌هف بدى -
تو يێ گوله‌يه‌كێ راسته‌راست به‌ردى سينگا ئه‌زمانان دا كۆ
تو مه‌رتالێ شيناهيێ بريندار بكى،
مينا كۆ تو يێ د گومله‌كێ وێ ده‌،
مه‌مكا ژنا كۆ سپێدێ دێ
شير بده‌ زارۆكا ته‌، ببينيمينا كۆ- پشتى ده‌رباسبوونا سالان- تو يێ ده‌ستكێ
ده‌رگه‌هێ خانيێ باپيران ببيني.
٧
خانى، رێ، هرميا به‌ژى،
مريشكێن كۆ ل حه‌وشێ قالكێ رۆكێ دنكولينن.
تو وان ناس دكى، ئه‌و ژى ته‌ ناس دكن.
ل ڤر ل ژێر د ناڤ چقولان ده‌ مارێ دارێ
چه‌رمێ خوه‌ يى زه‌ر گوهه‌راند
ل ڤر ل ژێر موورستانێ
و كه‌له‌ها مێشا هنگڤ دگه‌ل په‌ڤچوونێن خوه‌
و د ئه‌ينى دارا زه‌يتوونێ ده‌ قالكێ سيسركێ سالا چوونيى
و ده‌نگێ سيسركێ ڤێ سالێ
و ل به‌خچه‌يێن نيسكان سيبه‌را ته‌، يا وه‌ك سه‌گه‌كى بێده‌نگ ب په‌ى ته‌ دكه‌ڤه‌، پر دێشه‌.
سه‌گه‌كى دلسۆژ -د نيڤه‌رۆژێ ده‌ ل ته‌نشت خه‌وا ته‌ يا زه‌مينى روودنێ و دارا روولێ بين دكه‌.
و دانێ ئێڤارێ خوه‌ ل لنگێن ته‌ دالينه‌ و چاڤدێريا ستێركه‌كێ دكه‌
بێده‌نگيا هرميێ يا كۆ ل سه‌ر ره‌هنێن هاڤينێ گه‌ش دبه‌، ل وره‌.
خه‌لماشبوونا ئاڤێ كۆ ل هاوردۆرا ره‌هێن دارا خه‌رنووبێ دگه‌ره‌- ل وره‌.
سێ سێوى ل سه‌ر كراسێ چاڤكانيێ نه‌.
و بازه‌ك د چاڤێن وى ده‌ دمره‌
ل ور ل بلنداهيێ، ل پاش دارستانا مه‌رخێ،
تو مينا كليسه‌يا سان ژۆنى يا ل گوند، مه‌لوول دبى،
مينا دلۆپێن چووكێ سپى يێن كۆ هه‌تاڤ وان ل سه‌ر
په‌له‌كى پان يێ توويێ زوها دكه‌.
و ئه‌ڤ شڤانێ كۆ خوه‌ ب ئه‌يارێ ميهێ راپێچانديه‌.
د هه‌ر موويه‌كى ژ موويێن لاشێ وى ده‌ چه‌مه‌كى وى يێ زوها هه‌يه‌
د هه‌ر كونه‌كێ ژ كونێن بلوورا وى ده‌ دارستانه‌كه‌ بيێ هه‌يه‌
و گرێكێن دارێ وى ئه‌ينى وه‌ك گرێكێن
وان ده‌پێن كه‌له‌كێ نه‌؛
ده‌پێن كۆ جارا پێشين ل شينبوونا هيليزبۆنتێ خستبوون.
پێوست ناكه‌ تو بينى بيرا خوه‌ چوونكى
ره‌هێن دارا په‌لكێ ژ خوينا ته‌ نه‌.
و دۆراڤ ژى سۆسن و گولا قه‌ديفه‌يه‌.
د قچينا نيڤه‌رۆژێ ده‌، بيرا بێده‌نگ
ب ده‌نگه‌كى گورۆڤه‌ر، جامه‌كه‌ ره‌ش و بايه‌كى سپى، رۆنى دكه‌.
ده‌نگڤه‌دانه‌ك د چه‌شنێ ده‌نێن ژ هه‌ريا كه‌ڤناره‌ ده‌،
هه‌مان ده‌نگێ كه‌ڤناره‌يه‌.
و هه‌ر شه‌ڤ، هه‌يڤ، ته‌رمێ مريان دزيڤرينه‌ سه‌ر پشتا وان،
ب تليێن خوه‌ يێن به‌رفينى، د روويێن وان ده‌، ل كورێ خوه‌ دگه‌ره‌،
ل كورێ خوه‌ يى چه‌ن بريندار و مژانك كه‌ڤرينى، دگه‌ره‌
ل بێريكێن وان دگه‌ره‌، هه‌رگاڤ دێ تشته‌كى ببينه‌،
هه‌رگاڤ ئه‌م تشته‌كى دبينن.
كليته‌ك، نامه‌يه‌ك،
ئان ژى ده‌م¨