بهرههم - نڤیسار
ژڤانێ من و وێ بههشتا هێشتا نهبوویی
سترانا پارچهبوونا زینێ
دهستههلات و رهوشهنبیر
د. عارف حیتۆ ( ههلبهستڤان و نڤیسهر)
رهوشهنبير و دهستههلات:ههڤدژن يان ههڤ تهمامكهرن
مشه جاران ئهڤ پرسه دهێنه كرن, ئهرێ ههلويستێ رهوشهنبيرى چييه ژ دهستههلاتێ؟ ئهرێ ئهو رهوشهنبيرێ دناڤ دهستههلاتێدا بيت, ههويا خوه يا رهوشهنبيريێ ژ دهست ددهت يان هاريكاره بو پێشڤهبرنا بهرنامه و سيستهمێ دهستههلاتێ؟ ئهرێ ما مه رهوشهنبير ههنه؟
گهلهك ژ نڤيسهر و ههڤالێن رهوشهنبير بابهتێن ههمهجۆر و بوچوونێن جوداجودا ل سهر ڤێ چهندێ نڤيسينه و بهلاڤكرينه. لێ بابهت ب خوه يێ گهرمه و بهردهوامه, ئهم ژى دێ ههولدهين هندهك ژ بوچوونێن خوه ل سهر ڤى بابهتى دارێژين, بهلكو لبنهكا دى يا بچووك بكهڤيته سهر ئاڤاهيێ ڤى بابهتێ گرنگ و كاريگهر دجڤاكێ مهدا. سيستهمێ ههر دهستههلاتهكێ ژ هندهك بنهمايێن ياسايى و عورفێن جڤاكى پێك دهێت, ئهڤجا مادهم عورفێن جڤاكى ژى ب كاريگهرى رۆلێ خوه دسيستهميدا دبينن, ههر كهسهكێ ماف ههيه بوچوونێن خوه ل سهر دارێژيت و پشكداريێ دئاڤاكرنێدا بكهت. لێ پرسا ههره گرنگ ئهوه كو ئهم بكارين جوداهى يێن خوه يێن تێهزرينێ قهبوولكهين و رێزێ ل هزرا بهرامبهر بگرين. چونكو پێكڤه ژيان و ههڤ قهبوولكرن دهسپێكا پێڤاژۆيا درێژا مومارهسهكرنا ديموكراسيێيه دناڤ جڤاكيدا, نهمازه جڤاكهكێ موزاييكيێ وهكو جڤاكێ كوردى.
دهستههلات و رهوشهنبير
ههڤكێشا دهستههلات/ رهوشهنبير, ههڤكێشهكا كهڤنه و ب كهڤناتيا ئێكهمين دۆزا بهرهڤانيكرنێ ژ ئهوێ دى و خهلكيڤه ههڤبهنده. ل سالا 1894 ێ دۆزا دريفۆس مينا بويهرهكێ رهوشهنبيرى و رۆلێ رهوشهنبيريێ هاته دناڤ قادا رهوشهنبيريا ئهورۆپاييدا. ژبو شرۆڤهكرنا ڤێ ههڤبهنديێ ژى فهره ئهم رۆلێ رهوشهنبيريێ شرۆڤهكهين و ههويا دهستههلاتا ل بهرامبهر دهسنيشانكهين.
ئهگهر رهوشهنبيرى بزڤاندنا مهژى و ههولدانا ديتنهكا دى و خواندنا روويێ دى يێ بابهتێ ههيى بيت, رهوشهنبير ئهو كهسهيه يێ مهژى و سهربۆر و شارهزايى يێن خوه ژبو گێرانا رۆلهكێ رهوا و پێگير ب دۆزا گهل و وهلاتى ددهته كارى. ئهڤجا ئهم دكارين بێژين كو رهوشهنبيرى گێرانا رۆلهكێ دياركرييه, ههروهكو ئهنتونيۆ گرامشى دبێژيت كو ههمى كهس ل گورهى جهـ و كارێ خوه رهوشهنبيرن, لێ ههمى كهس رۆلێ رهوشهنبيريێ ناگێرن. پرسيار ل ڤێره ئهوه, ئهرێ مهرجه دههموو جاراندا رۆلێ رهوشهنبيرى دژاتيا دهستههلاتێ بيت؟ يان ئهرێ رهوشهنبيرێ بێلايهن ههيه؟ كييه؟ رۆلێ وى چييه؟
ئهدوارد سهعيد,رهوشهنبيرهكێ عهرهبه, دڤى واريدا دبێژيت كو رهوشهنبير نوونهرێ هشياريا خهلكييه, ئهركێ وى يێ سهرهكى نڤيسين و خوياكرنا داخوازى و ماف و ئارێشێن خهلكێ ههچكوههيى (عادى) يه, ب ڤێ چهندێ ژى چ رهوشهنبير بێلايهن نينن. ئهڤ نه بێلايهنكرنا رهوشهنبيران چهپهرهكى پهيدا دكهت, بێهنا رهش و سپياتيێ ژێ دهێت. لهوا فهره ئهم ههويا دهستههلاتێ دهسنيشانكهين.
ههر دهستههلاتهكا ل دژى هيڤى و خواست و مافێن مللهتى كار بكهت, ژ لايێ رهوشهنبيريڤه دێ يا رهتكرى و رهش بيت, ئوو ههر رهوشهنبيرهكێ دگهل وێ دهستههلاتێ كاركهت, دێ مهزنترين گونههبار بيت. لێ ئهگهر ههمى مهرهم و ئارمانجێن دهستههلاتێ دابينكرنا مافێن رهوايێن مللهتى بيت (مينا؛ دهستههلاتا دقۆناغێن شۆرهشگێرى و رزگاريخوازيێدا), رهوشهنبير ژى وهكو ئهندامهكێ جڤاكى دێ خوه ل ڤێ دۆزا وهلاتينى و نهتهوهييێ كهته خودان.
ئهگهر ڤهگهرينه سهر رهوشهنبيرێ كورد, مانا وى ژدهرڤهى دهستههلاتێ (دهستههلاتا رژێما عيراقێ يا هلوهشيايى) ههلويستهكێ مللهتينى و نهتهوهيى بوو, چونكو دهستههلاتا ههبوويى ل دژى مافێن رهوايێن مللهتێ وى كار دكر. ههر رهوشهنبيرهكێ خوهدى ههلويست ل چهپهرێ دژى دهستههلاتێ خهبات دكر. ژبهر ڤى ههلويستى ژى كومهكا رهوشهنبيران هاتينه سهرگونكرن و زيندانكرن و كوشتن, كومهكا رهوشهنبيران ژى رێكخستنێن فهرمى ل دژى دهستههلاتێ چێكرينه. ئهڤجا وهكو ئهنجامێ ڤێ خهبات و دهردهسهرى و بهرخۆدانا درێژ نهۆ ئهو دهستههلات هاتييه گوهورين و ل جهێ وێ؛ ئهو دهستههلاتهيه ئهوا رهوشهنبيران خهون پێڤه دديتن. ژلايهكێ ديڤه ژى, چونكو پرِانيا مللهتێ مهيێ گوندنشين و دووره باژێر و خواندنگههـ نهخوێندهوار بوون, ئهگهر هندهك خوێندهوار ههبوو بن ژى, ژ چوارچۆڤێ حوجرهيێن مزگهفتان و ژبهركرنا هندهك ئاييرده و گۆتنێن ئايينى نه دبۆرين. ئهڤجا رهوشهنبيران رۆلهكێ بهرچاڤ ههبوو دئاراستهكرنا هزرێن وهلاتپارێزى يێن خهلكێ كوردستانێدا. ئانكو رهوشهنبير ب ئهركێ خوه يێ ديرۆكى رابووينه و دۆزا مللهتى بهرچاڤكرييه. ههرچهنده رۆلێ رهوشهنبيران دناڤ ميرگههێن كورديدا ههبوويه, چ ژبو پاراستنا دهستههلاتا ميرگههێ يان ژبو راستڤهكرنا رهفتارێن ميران (وهكو ههلويستێ دگهل دۆزا مللهتى ل ههمبهرى دهستههلاتێ) بيت. لێ رۆلێ نهتهوهپارێزيێ ل كوردستانا باشۆر دگهل ههولدان و تێكوشينا بزاڤێن شێخ عهبدلسهلامێ بارزانى دهست پێكرييه و د شۆرهشێن شێخ مهحموودێ حهفيد و شۆرهشێن بارزان را بۆرييه و ل داويا سالێن سيهان وهراركرييه و ل سالا 1946 ئێكهمين رێكخستنا ب هێز و سهرانسهرى دامهزراندييه (ل وى سهردهمى رێكخستنێن كومۆنيستان گرنگييهكا بهرچاڤ نه ددا نهتهوهپارێزيێ). پاشى ل شۆرهشا ئيلۆنا مهزن پێشمهرگێ كوردستانێ ب سهركردايهتيا بارزانيێ نهمر مهزنترين شۆرهشا چهكدارى يا كوردى ژبو ب دهستڤه ئينانا مافێن رهوا يێن مللهتێ كورد ههلگيرساند و مل ب ملێ ههر قۆلهكێ پێشمهرگهى كادرهكێ رهوشهنبير ههبوو.
ئوو هوسا رهوشهنبير تهڤليههڤى دهستههلاتێ بوون. دهستههلاتا دناڤ بزاڤا رزگاريخوازيێدا جودايه ژ دهستههلاتا ددهمێ ئێمناهيێ و دهسكهفتاندا. دسهردهمێ ئێكێدا قوربانيدان و خزمهتكرنا دۆزا وهلاتييه, لێ دسهردهمێ دووێدا دگهل يا ئێكێ پاراستنا بهرژهوهندێن دهستههلاتێ ژى دهێته سهر, گهلهك جاران دناڤ پاراستنا گشتى يا دهستههلاتێدا, پاراستنا بهرژهوهندێن كهسۆكى ژێ سهر هلددهت. سهركردايهتيا شۆرهشا ئيلۆنێ و پاشى ب شێوهيهكێ نهمازهيى پێشهوايێن شۆرهشا گۆلانا پێشكهفتنخواز ژى گرنگييهكا زۆر ددا پێگههاندنا كادرێن شۆرهشێ و خۆلێن رهوشهنبيركرنا كادران دبهردهوام بوون. ب ڤێ چهندێ كادرێن رهوشهنبير دگهل شۆرهشێ بوون و مهزن بوون و گههشتنه وێ دهستههلاتا ههمى مللهتى خهون پێڤه دديتن. ئهڤ تهڤليههڤبوونا رهوشهنبيران دگهل دهستههلاتێ يا بهردهوامه و رۆژ بو رۆژێ مهزنتر و بهرفرههتر لێ دهێت و دوهرارهكا بهردهوامدايه. لێ پرسيارا گرنگ ئهوه؛ ئهرێ ئهڤ تهڤلههڤبوونه پۆزهتيڤه يان نێگهتيڤه؟
ئهز ب خوه نه دگهل ڤێ پرسيارا رههايى يا ب ڤى شێوهيمه, چونكو ههر لايهنهكێ تو بگرى بو جڤاكێ مه گهلهك نێزيكى راستيێ نا بيت, لهوا ئهم دكارين پۆزهتيڤى و نێگهتيڤى يا ڤێ دياردێ ب ئاوايهكێ دى خوياكهين.
ههر رهوشهنبيرهكێ پێگير ب دۆزا مللهتى و بهرژهوهندا بلندا وهلاتيڤه, ههبوونا وى دهوندرێ دهستههلاتێدا پۆزهتيڤه. فهره نههێته ژبيركرن ژى كو ههر رهوشهنبيرهكێ دهستههلاتێ (مهرهم پێ دهستههلاتا كوردستانێيه) ئامادهبوونا خوه يا مينهڤى و گێتيكى ههيه. لێ دهمێ ژبو بهرژهوهندێن بهرتهنگێن كهسۆكى رهوشهنبير دمينته دهوندر دهستههلاتێدا نێگهتيڤه و نه مينيت باشتره. چونكو ئهو ئێدى نهكاريت چ بهرههمهكێ مفادار پێشكێشى خهلكێ خوه بكهت.
خالهكا دى يا گرنگ ههيه, ئهو ژى ئهوه كو دهستههلات دكوردستانێدا, دهستههلاتا پارتيانه, ههر پارتهكا ددهستههلاتێدا بهرنامه و پرۆگرامێ خوه ههيه و دپرِانيا جاراندا بهرنامه گهلهك سهرنجرِاكێش و مودێرنن, دبهرژهوهندا خهلكيدانه. ئهڤجا ب هزرا من رهوشهنبير تێدا بن بياڤێ ئهنجامدان و بكارئينانا دروست يا بهرنامهى دێ پتر بيت, چونكو دبنهرهتدا رهوشهنبيران ئهو بهرنامه داناينه. لێ ئهگهر رهوشهنبير ببيته داردهست و دههۆلقوتێ نه رهوشهنبيران ژبو ب دهستڤه ئينانا بهرژهوهندێن بهرتهنگێن كهسۆكى, هينگى ساخلهتێ رهوشهنبيريێ پێڤه نامينيت و دێ بيته كهسهكێ دى.
ب كورتى دبێژم ما دهم مه گۆت رهوشهنبير, فهره ل ههر جه و ههر دهم رۆلێ خوه يێ كاريگهر و پۆزهتيڤ بگێريت. ئهگهر وه نه بيت, فهره بێژينێ كرێگرتى يان خۆفرۆش يان ئهوێن كارێ مينا رهوشهنبيريێ دكهن. لێ نه رهوشهنبيرن.
رهوشهنبير وهكو شيرهتكارێ دهستههلاتێ
مشه جاران رهوشهنبيرێ دناڤ پرۆسا دهستههلاتداريێدا ئاوايێ شيرهتكارهكێ گوهدار يان گوهدار وهردگريت. تنێ دكاريت پێشنيازان پێشكێشكهت يان هزر و بوچوونێن خوه ل سهر پرسهكا دياركرى بدهت. ل ڤێره پرسيارهك دكهفته قادێ؛ ئهرێ دهستههلاتێ باوهرى ب رهوشهنبيرى ههيه, يان تنێ ناڤهكه ژبو مهرهمێن تايبهت هاتييه دانان؟ ئهرێ بوچوونێن وى يێن ئاڤاكهر (ئهگهر ئاڤاكهر بن) ل بهر چاڤ دهێنه وهرگرتن يان ژى پێرينهيهكه ژبو بههانهكرن و رهواكرنا ئهوا بوويى و ئهوا دبيتن؟
ههروهكو مه گۆتى گرنگ ههويا دهستههلاتێيه, دهستههلاتا بڤێت وهلاتى كونترۆلكهت و ههمى بريار ژ سهرى بهێنه خوارێ بێى ل بهر چاڤگرتنا بوچوون و خواستێن خهلكى. ڤى جۆرێ دهستههلاتێ رهوشهنبير نهڤێن يان پێدڤى پێ نينه, چونكو نه شێت رهئيا بهرامبهر قهبوولكهت. ئهگهر ههولدهت رهوشهنبيران بكار بينيت ژى, ئهم دكارين بێژينێ خوه فرۆتنا رهوشهنبيرى. كرِينا رهوشهنبيران ژى ژبو گههشتنا مهرهمێيه. ئهڤجا چ ب ناڤێ راوێژكار بيت يان كارگێرهكێ كارا بيت دناڤ دهستههلاتێدا, ئهڤ كهسێن ب ڤێ رهوشێ قاييل دبن ژ رهوشهنبيران نا هێته حسێب كرن و ئارێشهيا دهستههلاتێ دگهل رهوشهنبيران و رهوشهنبيريێ دێ يا بهردهوام بيت.
لێ ئهگهر مهرهما دهستههلاتێ هشياركرنا خهلكى بيت و فێركرن و راهێنانا ل سهر ديموكراسيێ بيت, هينگێ نه تنێ دهستههلات دێ باوهريێ ب رهوشهنبيرى ئينيت, بهلكو دێ رێخۆشكهر بيت ژى. هينگى رهوشهنبير ژى دێ ب سهربلندى دناڤ دهستههلاتێدا كاركهت و دێ رۆلێ خوه يێ رهوشهنبيريێ گێريت.
دپرِانيا وهلاتێن جيهانێدا (چ پێشكهفتى بن يان نه پێشكهفتى), دهستههلاتێ شيرهتكار ههنه و ئهڤ شيرهتكاره ل پشت پهردهيان سياسهتا دهولهتێ يان سيستهمێ دهستههلاتێ ددانن و ب رێڤه دبهن. دهستههلات ژى ل گورهى مهرهم و سياسهتا خوه شيرهتكاران ددانن, ئهوێن پێشكهفتنخواز رهوشهنبيرێن پێشكهفتنخواز ددانن و ئهوێن ل سهر ههژارى و كهدا مللهتى دژين سهرهدهريێ دگهل رهوشهنبيرێن كێم سهربۆر و بێ ههلويست دكهن, ئهڤه ژى ههروهك مه گۆتى نه رهوشهنبيرن و مللهت چ حسێبا بو ناكهت.
لێ ئهگهر ئهم سهرهدهريێ دگهل جڤاكا كوردى بكهين, بهرى ڤێ ههڤكێشێ, مه ههڤكێشا ههبوون يان نهبوونا رهوشهنبيرى ههيه. كييه رهوشهنبيرێ كورد؟ گۆتارا رهوشهنبيريا كوردى ژ چ پێك دهێت؟ ئهرێ رهوشهنبير ئهوه يێ خوهدى سهربۆرهك ئهپستمى بيت يان ئهوه يێ نه ل كوردستانێ ژيا بيت؟ ئهرێ رهوشهنبير ماموستايێ زانينگههێيه و بهس يان ئهوه يێ خوه ل دۆزا مللهتى بكهته خودان و بهرهڤانيێ ژ مافێن خهلكى بكهت؟ و... هتد؟
گهلهك برادهر ههنه وهسا هزر دكهن كو مه ل كوردستانێ رهوشهنبير نينن, دپرِانيا جاراندا ئهوێن ژ دهرڤهى وهلاتى ڤهدگهرنهڤه, ب چاڤهكێ كێم هێڤ دكهنه سهربۆرا ههيى, چونكو وان سهربۆرهكا باشتر و كاريگهرتر ل وهلاتێن ژێ هاتين ديتينه, لهوا دێ هزركهن كو پرۆسا رهوشهنبيريێ ل دهڤهرا كوردستانێ سفره. دبيت تا راددهكى حهق بن ژى, چونكو نه يا بهرهۆزه كهسهكێ خواندهڤان و كهسهكێ مينا گرامشى (كو مه ناڤێ وى دڤێ گۆتارێدا ئينايه) ب وهكههڤى ناڤێ رهوشهنبيرى ل سهر بيت!!
ب هزرا من, ئهڤ شێوازێ رههاييێ ههڤبهركرنێ, مه گهلهك نێزيكى راستيێ ناكهت, چونكو رهوشهنبيرێ ههر مللهتهكى بهرههمێ كلتۆر و ههڤبهندى يێن بهرههمهێنانا هزرى و جڤاكييه, ئهڤجا دههمى جڤاكاندا رهوشهنبير ههنه. ئاستێ كاريگهرى و نه كاريگهرى يا رهوشهنبيريێ ب پيڤانهكا ستوونى يا پێڤاژۆيا وهرارا جڤاكى دهێته پيڤان و ههڤبهركرن. ههر دهمێ ئهم ب شێوهيێ ئاسويى دگهل جڤاكێن دى ههڤبهركهين (نهمازه جڤاكێن پێشكهفتى), هينگى دوور نينه پتر نێزيكى شاشيێ ببين ژ راستيێ. ههرچهنده رهوشهنبير ب داهێنانێ و ئازراندنا پرسێن نه ئازرانديڤه ههڤبهنده, لێ ئهڤ پرۆسهيه ل سهر ئاستێ كهسۆكيێ رهوشهنبيرى دهێته ئاڤاكرن و ئهم دكارين ب ڤێ هاوكێشێ كورتكهين:
1. رهوشهنبير 1
ههلسهنگاندن و تێگههشتن + ياخيبوون و رهخنهگرتن + گوهورين و نووكرن = ڤهگهران بو ناڤ جڤاكى ژبو گوهارتنا جڤاكى بهر ب رهوتهكا دى يا پێشكهفتيترڤه.
2. رهوشهنبير 2
ههلسهنگاندن و تێگههشتن+ نه ياخيبوون و رازيبوون + پاراستنا ئهوا ههيى = مان دناڤ خۆشى يا جڤاكيدا.
ل گورهى ئهوا مه گۆتى, رهوشهنبيرێ1 كاريگهره و رۆلێ خوه يێ رهوشهنبيريێ دگێريت. ههبوونا وى دناڤ دهستههلاتێدا خالهكا پۆزهتيڤه. لێ رهوشهنبيرێ 2 ئهو ژى رهوشهنبيره, دبيت دههمان ئاستێ رهوشهنبيرێ1دا بيت, لێ رۆلێ خوه يێ رهوشهنبيريێ نا گێريت و ههبوونا وى دناڤ دهستههلاتێدا ب نێگهتيڤى و خوه فرۆتن دهێته نياسين. ب ڤێ چهندێ ئهم دگههينه وێ راستيێ كو ههمى جڤاكان ب ئاستێن جوداجودا رهوشهنبير و رهوشهنبيرى ههنه, لێ پرس دگێرانا رۆلێ رهوشهنبيريدا يه.
پرسا متمانه و باوهريێ دناڤ ههڤكێشا رهوشهنبير و دهستههلاتێدا پرسهكا دوو جهمسهره, ههردهمێ رهوشهنبيرى باوهرى ب دهستههلاتێ ئينا كو نوونهرا گهل و وهلاتييه, دێ دناڤدا كاركهت و دهستههلات ژى دێ باوهريێ پێ ئينيت. ئهڤ باوهريا ئالوگۆر ژى دهستههلاتێ ژكريارێن باش نێزيك دكهت و ژ شاشييان دوور دكهت.
لێ ههر رهوشهنبيرهكێ داردهستێ دهستههلاتهكێ بيت, نهكاريت ب ئازادى رهخنێ لێ بگريت. چونكو دهما رهخنه ل سيستهم و بهرنامهيا خوه گرت ئێدى وهكو رهوشهنبير نامينته دناڤ وێ دهستههلاتێدا. لێ مه ل دهسپێكێ گوتييه كو ئهو رهوشهنبيرێ خوه تهسليمى دهستههلاتهكا نه پێشكهفتنخواز و نه دبهرژهوهندا مللهتيدا بكهت, رۆلێ وى يێ رهوشهنبيريێ ڤێ نا مينيت.
دپرِانيا پارتێن دهستههلاتداردا برگهيا رهخنه و رهخنه ل خوه گرتنێ ههيه, ئهڤ برگهيه لاستيكييه و رهوشهنبير دكاريت مفاى ژێ وهرگريت كو كريارا رهخنه گرتنێ بهردهوامكهت.
رهوشهنبير؛ ئانكو رهخنه گرتن. نزيكبوون ژ دهستههلاتێ؛ ئانكو ديتنا بياڤهكێ خورت تر ژبو رهخنه گرتن و بهرڤانيكرنێ ژ مافێن خهلكى. ب هزرا من, ههر كريارهكا ژڤى چوارچوڤهى ڤهدهر بيت, چ ههڤبهندى ب رهوشهنبير و رهوشهنبيريێڤه نينه.
دووانى يا رهوشهنبير/ دهستههلات (نێزيكبوون و ژههڤ دووربوون)
ل گورهى گۆتنێن من يێن پێشين, ئهڤ دووانييه ل سهر ههويا دهستههلاتێ و ههلويستێ رهوشهنبيرى ل ههمبهرى وێ دهستههلاتێ رادوهستيت.
رهوشهنبيران ئاگرێ شۆرهش و خهباتێ ( ب شێوازێ خوه يێ ئاشتيخوازانه- ب قهلهمى) گهرمكرييه و دناڤدا كار دكهن, ژههڤ نێزيكن. ههردهمێ لادان ژ رێكا خهباتێ و ياسايێن ب رێڤهبرنا وهلاتى بهێته كرن, ههر ب ههمان شێوازێ خوه يێ ئاشتيخوازانه – ب قهلهمى دێ ژ دهستههلاتێ دوور كهڤن.
ل داويێ ئهز وهسا دبينم, ژبو قۆناغا مه يا نهۆ , سهرهراى ههبوونا گهلهك كێماسييان ژى, فهره رهوشهنبير خوه ژ دهستههلاتێ نێزيك كهت. نه ژبو ب دهستڤه ئينانا دهسكهفت و بهرژهوهندان, لێ ژبو پشكداريكرنێ دئاڤاكرنا جڤاكهكێ سڤيل و پێشكهفتنخوازدا. جڤاك ب برياران پێش ناكهڤن, لێ ب مومارهسهكرنێ و پێكڤه ژيانێ و قهبوولكرنا هزرا بهرامبهر پێش دكهڤن. ئهگهر دهستههلاتێ ئهڤ پێكڤه ژيانه قهبوول نهكر, جه و ههلويستێن رهوشنبيرى دديارن كا ل كيڤهنه.
پرتووک