به‌رهه‌م - نڤیسار

هۆزان دبێت
خوه‌زییا ل به‌رخا
 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 خالد حسێن یه‌عقووب ( نڤیسه‌ر)

 

(( خـــوه‌زيا ل بـــه‌رخا ))
 
لناڤ جڤاكێ مه‌ گه‌له‌ك سه‌رهاتى ، چێروك و چيڤانۆك دئێنه‌ گۆتن،ده‌ست بو ده‌ستى ڤه‌دگێرن تا دگه‌هينه‌ مه‌،شانو نڤيسه‌كى سوورى بناڤێ(( وه‌نۆس )) هه‌يه‌ گه‌له‌ك شــانو نڤيسينه‌ وشـــانوێين وى هاتينه‌ پێشكێشكرن ل وه‌لاتێن هڤسوى و بيانى،ڤێ دوماهيێ شانۆيا بناڤێ(( فيل ئه‌ى پادشاهێ زه‌مانى )) هاتيه‌ وه‌ركێران بوزمانێ ئنگليزى و دێ لڤان نێزيكا هێته‌ پێشكێشكرن.
لناڤ پيره‌مێر و پيره‌ژنا گه‌له‌ك چيڤانۆك هه‌نه‌ دبت نێزيكــى ڤـێ چيرۆكا شــانۆيێ بن،لێ نه‌كـــو ژێ هاتنـه‌ وه‌رگرتن ، لێ دوور نينه‌ ئه‌ڤ شــانۆيه‌ ژێ هاتبته‌ وه‌رگێان چونكــه‌ چــيرۆكا فولكلۆرى گه‌له‌ك جاران كه‌ڤنتره‌ ژ چيرۆكا دارشتى لسه‌ر وى بابه‌تى و تا بوچوون و هزر و ئاوات ده‌ما د چيروكا فلكلورى ويانوى دارشتى دا دبن وه‌ك هه‌ڤ يان نێزيكى هه‌ڤ،دبێژن لباژێره‌كى جر جر و نه‌خوشيێ هند به‌رفره‌ه ببوو چو گه‌سى باوه‌رى  بخوشيێ نه‌مابوو هه‌ر كه‌سى دگۆت ره‌حمه‌ لدوهى،سوبه‌ وێ نه‌خوه‌شتر بت ژ ئه‌ڤرۆ،پادشێ هند هاتێ چو چاره‌ پێ نه‌برن ئينا لنـــاڤ وه‌لاتى گه‌ريا مرۆڤه‌ك بدلێ خوه‌ ديت،و باوه‌ر كرى كو ئه‌و دێ باژێرى بده‌ست وهزره‌كى زانايانه‌ گرت و بــرێ   ڤه‌بــت.
  روژا مه‌زن گه‌هشتى باژێرى،باج دانا سه‌ر  مرۆڤێن باژێرى كو هه‌ر ماله‌ك يان مالباته‌ك د ڤێ زێره‌كى هه‌فتيـێ بده‌ كاربده‌سـتێن باژێرى،رۆژائه‌ينى هه‌ر مال ومالباتێ زێره‌ك بر،كه‌سێ ده‌ينه‌كر،هه‌فتيه‌ك دو بۆرين فرمان هاتى دان كو هه‌ر روژ دڤێت هه‌ر مال و مالبات زێره‌كى بدن به‌رپرسێن باژێرى ،هه‌رو به‌ر لده‌رێ سه‌رايێ رێز دبـوون زێرێ خوه‌ هه‌ر ئێكى ددا، هه‌فتيه‌ك چوو،هه‌يڤه‌ك چوو هه‌ر كه‌سێ ده‌ى نه‌كر،ده‌نگه‌ك نه‌هات مه‌زنێ باژێرى عنرى كه‌ربا وى ڤه‌بوو،گرگرێن باژێرى كرن كۆم بوون ئه‌و،ما لوان نێرى،هزره‌ك بر ئينا دوماهيكێ گوت: هه‌ى مالا وه‌ بچت به‌ر ميراتێ  ما هوون نه‌مرۆڤن؟ ما هوون په‌زن؟ ما ما كه‌سێ ده‌ينه‌كر،جاره‌كا دى پرســـێن خــوه‌  دووباره‌ كرن،مرۆڤه‌ك رابوو ره‌ق و هشك،هه‌ستى وچه‌رم،به‌ژن زراڤ،چاڤ لێ د ته‌يسين،خامه‌يه‌كــێ د به‌ر سينگى را.
رابوو سه‌ر خوه‌ و گۆت:مه‌زنێ باژێرى،ئه‌م نه‌ په‌زن،خوه‌زيا لپه‌زى،ده‌ما ئێك ده‌ست پاڤێ كوريا په‌زى وێ ببه‌ باربار و قيرقيرا وى،لـێ ده‌ما ئێك ده‌ست پاڤێ سه‌رى،وێ قۆچا باڤێ وى بره‌ڤه‌،لێ بخودێ ئه‌م تێن كرتن،تێن سوتن،تێن لێدان و تێــن كرێت كرن خو ده‌نگ ژ مه‌ نائێ؟
 
 
رێك بگه‌هت هه‌رده‌را مروڤ لێ دژين ،ئێلكتريك بگه‌هت هه‌ر خانى وماله‌كى.
هه‌ر قولاچه‌كا وه‌لاتى،به‌ر پرس ببن هاريكار بو كورێن گــــــــــــــــــــــه‌ل.
هندى رێك وكه‌هره‌به‌ براستى ديتنا وه‌لاتێن پێشكه‌فتى دڤى ئاليێ ژيانێ ده‌ پێتڤييه‌،چونكه‌ هه‌ر مروڤــــــى زانين ژ مروڤا گرتييه‌ و دێ گرت،لێ پێتڤييه‌ وێ گرتنێ،ئانكو وێ زانينێ بكار بينت گوره‌ى گه‌ل وه‌لاتێ خوه‌،نابت مروڤ ببت كوپى،هه‌ر  وه‌كى هنده‌ك سترانبێژ يان ره‌وشه‌نبير رێچا يێن بناڤ وده‌نگ دگرن، ئه‌و نزانن هنــدى ئه‌و كوپيێ وان به‌رێ ناڤێ وانا دناڤ وا ناڤێن مه‌زن وندا وبه‌رزه‌ يه‌.
باران هه‌ر چار ده‌مێن سالێ دبارن،لێ لهاڤينا دا يا دو هه‌يڤى كێم باران دبارن ژ ده‌مێن دى ئێن سالێ،به‌فر، ژ مه‌ها (( 10 ، يان ، 11 )) ده‌ست پێدكه‌ت.
ئه‌ڤ ساله‌ نيڤا نيسانێ بورى بو ده‌ما به‌فرێ لێكرى شه‌ڤ وروژه‌كا،هه‌مى ره‌خ وبه‌رێن (( صوفياپايته‌ختێ بولگاريا )) ، سپى بو،لێ بارانێن وى گه‌له‌كى خورتن تشتێ بالا مروڤى دكێشت سپێدى ساهييه‌،دێ بت ئه‌و،ته‌ هند ديـــت بارانێ لێكر لێ چ باران گه‌ر مروڤ خوه‌ ئاماده‌ نه‌كه‌ وژبه‌ر نه‌ره‌ڤه‌ وخوه‌ نه‌پارێزه‌ دێ بت لوپك،جارا ژى ئه‌وره‌ك ره‌ش تارى ئه‌سمانى دكرت ته‌ هه‌و ديت بو تاڤ بو گه‌لێوا گه‌رم دبت،لێ بومه‌ دبه‌ وه‌كه‌ بهارێ.
ئه‌ڤ به‌فرو باران وگژك هنده‌ لێدكت چ ئاليێ چوێ ئاڤ پێده‌ دهێت لێ من ئاڤه‌ك نه‌ديت شێلى،ده‌ما ئه‌ڤ ديمه‌ن دورباره‌ وسێ باره‌ بو،هزرا من بال خوه‌ ڤه‌ كێشا،ئه‌رێ چما دو دلوپێن بارانێ لجه‌م مه‌ تێن خوارێ نائێ خـــــوارى، جوك وجلال وروبار دبن وه‌كه‌ ته‌ڤنێ،ئه‌م لسه‌ر زيان وخرابيا نا ئاخڤين لێ دێ بێژين بوچى لجه‌م مه‌ ئاڤ هولــــــێ شێلى دبت و لبولگاريا و وه‌لاتێن دى ئاڤ هه‌ر دمينن زه‌لال، بهزرا من ئه‌ڤ دگه‌رت بو گه‌له‌ك هويا ئه‌وژى يـــان  هنده‌ك ژێ ئه‌ڤن.
(1)- لهه‌ر نهاله‌كى مه‌زن به‌ند ئاڤه‌ك دروست كرنه‌ ئاڤێ لێ كوم دكن،بو ڤه‌خوارنێ يان شويشتنێ چونكه‌ لهـــــــه‌ر ماله‌كى چ،باژێر يان گوند بت،ئاڤا سار هه‌يه‌ بو ڤه‌خوارنێ،ئاڤا گه‌رم بو سه‌ر شويشتن وشويشتنێ،ئاڤـــا گه‌رم هه‌يه‌ بو گه‌رم كرنا مالى،خانى،سه‌رايێ،ده‌مێ زڤستانى وسه‌رمليێ.
(2)- هه‌مى گرو به‌ته‌نن ده‌شت وچيا بدارا وێ هاتى خه‌ملاندن،ئانكو ده‌ما بارانى تێ هند بهێز لئاخێ نا كه‌ڤـه‌،ژێ بخوه‌ ولگه‌ل خوه‌ راكه‌.
(3)- گيايێ شين هه‌ر چار ده‌مێن سالێ هاريكاره‌ كو ئاخ خوه‌ بگره‌ ئانكو ئاخێ بخوه‌ ڤه‌ ورهێن خوه‌ ڤه‌ بگره.
(4)- هه‌ر روباره‌ك يان جه‌لاله‌ك ئاڤ لێ به‌رده‌وام بت به‌نداڤه‌ك وێ لێ هاتێ دروست كرن،داكو ده‌ما ئاڤ رابييــه‌ پێشت هند ئه‌ردى ڤه‌نه‌گرت كو ژ ئاليێن روبارى ئاخێ ڤه‌كه‌ت.
(5)- ده‌ما رێك تێن چێكرن،يان ئاڤاهــــى تێن ئاڤاكـــرن پاراســــتنا دار وگياى وهات وچــــووا ئاڤــێ بـــــه‌ر چاڤ دگرن.
ژبه‌ر ڤێ يه‌كێ من ديت كو ئاڤ (( لبولگاريا )) شێلى نابه‌، فه‌ن دێ هێت روژه‌كێ ئه‌ز ببينم سته‌كا ئاخێ ژوه‌لاتێ مـن كێم نه‌بت،نه‌ ئێ دزين،يان ببێ خواستنا دوژمنێ،ئه‌ز گوشتێ له‌شێ خوه‌ وبرايێ خوه‌ ژێڤه‌كه‌م وپارچه‌ پارچـــــه‌ لجه‌شينم دده‌ڤێ وى، يان بچاڤێ خوه‌ ببينم ده‌ستێ من يێ لبه‌ر چاڤێ من مست مست ئاخێ ژباغێ ژينا من رادكـــــــه‌ ود هاڤێته‌ ناڤ بيابانا لره‌خێمن،هويه‌،ئه‌گه‌ر هون مروڤ من وئاخا من نه‌ پارێزن.
جاره‌كا دێ بهێڤيا گه‌شتا ئه‌ز پێڤه‌ چويم.

 

 

 

 

پرتووک

1- دیوانا نالبه‌ندی 1،2،3 سالا 1971
2- بۆ مه‌ گۆتن - چیرۆکێن فۆلکلۆری
3- سلاڤه‌ک بۆ ده‌لالێ - هه‌لبه‌ست
4- سوبا وێ بێ - هه‌لبه‌ست
5- پێلا سپی - هه‌لبه‌ست
6- ده‌رگه‌هه‌ک بۆ فۆلکلۆرێ کوردی
7- سترانێن شاهی و دیلانان
8- خه‌تیرێن گه‌ش - گۆتار
9- هۆزان بۆ ده‌لالێ